Charakterystyka powiatu

      Powiat bartoszycki należy do województwa warmińsko-mazurskiego. Położony jest w północnej części województwa, przy granicy z Rosją (Obwód Kaliningradzki). Sąsiaduje z powiatami: kętrzyńskim, olsztyńskim, lidzbarskim oraz braniewskim. W powiecie funkcjonują samorządy: Miasta Bartoszyce, Gminy Bartoszyce, Miasta Górowo Iławeckie, Gminy Górowo Iławeckie, Miasta i Gminy Bisztynek oraz Miasta i Gminy Sępopol.

      Powierzchnia powiatu wynosi 130.854 ha, co stanowi 5,4% powierzchni województwa. Powiat bartoszycki zamieszkuje 64.933 osób, co stanowi 4,43% ludności województwa warmińsko-mazurskiego. Liczba ludności w wieku produkcyjnym wynosi 38.805, przedprodukcyjnym 17.948, poprodukcyjnym 8.180 osób. W stosunku do innych regionów kraju rejestruje się w powiecie stosunkowo niskie zaludnienie w wielkości 50 osób na 1 km2. Ludność w miastach stanowi 58,8 % ogółu mieszkańców. Notuje się wskaźnik 2,8 osoby przyrostu naturalnego na 1000 osób. Saldo migracji jest ujemne i wynosi - 4,1 osoby na 1000 mieszkańców. (dane na 31 XII.1999r.)

      Po przemianach początku lat 90 nastąpił upadek państwowego rolnictwa, zmniejszenie produkcji przemysłu dziewiarskiego, usług budowlanych i mechanicznych. Gwałtownie wzrosło bezrobocie. Utworzona została administracja samorządowa 6 gmin podejmująca intensywne działania w zakresie świadczenia podstawowych usług komunalnych.

      Specyfika położenia geograficznego powiatu, stopa bezrobocia przekraczająca 32%, oraz stagnacja gospodarcza ma wpływ na zwiększenie dynamiki przestępczości. Prowadzone przez Policję statystyki wskazują, że najbardziej zagrożone są obiekty prywatne, wśród których dominują placówki handlowe, usługowe, pojazdy (wyposażenie samochodów), garaże, piwnice. Notowana jest duża ilość przestępstw przeciwko życiu i zdrowiu, zwłaszcza uszkodzenia ciała oraz kradzieże rozbójnicze i rozboje. W 2000 roku z ogólnej liczby 1661 przestępstw stwierdzonych 1489 to przestępstwa kryminalne a 63 to przestępstwa o charakterze gospodarczym.

      Statystyki wskazują, że znaczący wzrost, tak w liczbie wszczęć jak i ilości przestępstw stwierdzonych odnotowano w kategorii przestępstw kryminalnych, a więc tych, które rzutują na społeczne poczucie bezpieczeństwa.

      Najwięcej przestępstw popełnianych jest na terenie miasta i gminy Bartoszyce (76,3%) a w zdecydowanej większości w samym mieście. Około 9,1% przestępstw popełnianych jest na terenie miasta i gminy Górowo Iławeckie, 8,8% na terenie miasta i gminy Bisztynek a 3,3 % w mieście i gminie Sępopol.

      Poważnym problemem staje się ciągły wzrost udziału nieletnich w dokonywanych przestępstwach jak i liczba nieletnich przestępców. W 2000 roku nieletnich sprawców czynów karalnych było 148 - stanowili oni 16,6% ogółu sprawców. W zasadzie wszyscy nieletni byli sprawcami przestępstw o charakterze kryminalnym. Dokuczliwe stały się chuligańskie wybryki młodzieży dokonywane w porze wieczorowo-nocnej. Niepokoi również wzrastająca liczba wykroczeń drogowych. Największe zagrożenie dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym stwarzają młodzi oraz nietrzeźwi kierujący. Analiza wypadków drogowych w latach 1998-2000 wskazuje, że to właśnie oni są sprawcami najtragiczniejszych zdarzeń drogowych, w których zginęło wiele osób.

      Przyczyną znacznej większości wypadków drogowych jest nadmierna prędkość.

      Notuje się niepokojące zjawisko przemocy w rodzinie, wśród dzieci i młodzieży w szkołach, w miejscach publicznych.

      W związku z bardzo wysoką zapadalnością na groźne choroby zakaźne wśród ludności w sąsiadującym obwodzie Kaliningradzkim jak: nosicielstwo HIV, gruźlicę, kiłę, rzeżączkę, czerwonkę, wirusowe zapalenie wątroby typu A, B, C, powstaje bardzo realne zagrożenie epidemiczne dla ludności powiatu. Powszechność kontaktów między ludnością po obu stronach granicy ułatwia powstawanie ognisk epidemicznych lub zatruć.

      Poważnym problemem jest również zagrożenie obszaru powiatu możliwością rozszerzania się wścieklizny wśród zwierząt.

      Systematycznie wzrasta niebezpieczeństwo pożarowe oraz inne zagrożenia. Wśród przyczyn wzmożenia zagrożeń wyróżnić można: ograniczony zakres remontów substancji mieszkaniowej (w szczególności wewnętrznych instalacji elektrycznych i grzewczo - kominowych); rozpoczynanie wszelkiego rodzaju działalności gospodarczej nastawionej na szybki i duży zysk, często w prymitywnych wręcz warunkach, bez zachowania- podstawowych zasad bezpieczeństwa pożarowego; stale wzrastającą liczbę samochodów na terenie powiatu, w tym również w ruchu tranzytowym do przejścia granicznego, przy praktycznie pogarszającym się stanie dróg, co  zagraża zwiększoną liczbą wypadków drogowych w tym również wypadków z udziałem substancji niebezpiecznych.

      Jak wynika z sondaży prowadzonych w związku o opracowaniem strategii rozwoju powiatu mieszkańcy najwyżej cenią sobie spokój i bezpieczeństwo. Dostrzegają szanse wynikające z położenia na szlaku komunikacyjnym prowadzącym na polsko-rosyjskie przejście graniczne. Z niepokojem odnoszą się do wzrastającego bezrobocia, ubożenia lokalnej społeczności i nasilającego się zjawiska patologii społecznych oraz związanych z tym zagrożeń.

      Duży odsetek mieszkańców uważa, że ich miejsce zamieszkania nie jest bezpieczne.